<HTML><HEAD>
	<LINK href="../styles/styles.css" type="text/css" rel="stylesheet">
</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#ffffff" topMargin=0>
<TABLE cellSpacing=0 cellPadding=0 width=880 border=0>
  <TBODY>
  <TR>
    <TD vAlign=top rowSpan=1 style="width: 175px">
        <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" width="170">
            <tr>
                <td width="170" heigth="45">
                    <SPAN class=headline>Links</SPAN><br><br></td>
            </tr>
            <tr>
                <td width="170">
                </td>
            </tr>
            <tr>
                <td class="menulink" width="170">
                    <a href="http://www.pn.org.mt" target="_blank">
                        www.pn.org.mt</a></td>
            </tr>
            <tr>
                <td class="menulink" width="170">
                    <a href="http://www.maltarightnow.com" target="_blank">
                        www.maltarightnow.com</a></td>
            </tr>
            <tr>
                <td class="menulink" width="170">
                    <a href="http://www.gov.mt" target="_blank">www.gov.mt</a></td>
            </tr>
            <tr>
                <td height="17" width="170">
                </td>
            </tr>
            <tr>
                <td width="170">
                </td>
            </tr>
            <tr>
                <td>
                </td>
            </tr>
            <tr>
                <td height="10" valign="bottom" width="160">
                    <img alt="" height="1" src="../images/menu_div.gif" width="120" /></td>
            </tr>
            <tr>
                <td class="small" height="10" valign="bottom" width="160">
                    <br />
                    <strong>Residenza :</strong><br />
                    <br />
                    2, Villa Hallelu Yah
                    <br />
                    Triq tas-Silg
                    <br />
                    Marsaxlokk
                    <br />
                    <br />
                    <strong>Ufficcji :<br />
                    </strong>
                    <br />
                    52, Triq il-Kbira, Zurrieq
                    <br />
                    1, Triq id-Dejqa, Valletta<br />
                    <br />
                    <br />
                    <strong>Mob :</strong> 999 888 77
                    <br />
                    <br />
                    <strong>E-mail : </strong><a href="mailto:f.debono@gmail.com"><span style="color: #0000ff">
                        f.debono@gmail.com</span></a><br />
                    <br />
                </td>
            </tr>
            <tr>
                <td style="height: 10px" valign="bottom" width="160">
                </td>
            </tr>
            <tr>
                <td background="../top/orange.gif" heigth="45" valign="bottom" width="160">
                    <img src="../images/blank.gif" style="width: 40px; height: 35px" /></td>
            </tr>
        </table>
      </TD>
            
    <TD width=10 rowSpan=1>
        &nbsp;<img name="" src="../images/blank.gif" style="width: 50px" />
    </TD>
    
    
    <TD vAlign=top bgcolor=white>
              <table width="100%" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" >
                  <tr>
                      
                      <TD colspan="4" class=programnews vAlign=top bgColor=#ffffff style="height: 18px">
                      </TD>
              
              </tr>
                  <tr bgColor=#e5e5e5 style="font-size: 12pt">
                      <td width=10 style="height: 50px">
                      </td>
                      <td style="height: 50px">
                      <SPAN class=headline><span style="color: #000000"> RISPOSTA GHAD-DISKORS TAL- PRESIDENT
                          FIL- FTUH TAL HDAX IL-LEGISLATURA<br />
                      </SPAN>
                          <SPAN class=small> Franco Debono :. Mejju 08 :. Parlament ta' Malta</span></SPAN></td>
                      <td width=10 style="height: 50px">
                      </td>
                  </tr>
                  <tr bgcolor="#eeeeee">
                      <td colspan="4">
              <img id="IMG1" src="par.jpg" style="width: 665px" height="200" /></td>
                  </tr>
                  <tr bgColor=#eeeeee>
                      <td width=10>
                          <img name="" src="../images/blank.gif" style="width: 25px" /></td>
                      <td class=small>
                      <P style="text-align: justify">
          <br />
                      </p>
                          <p align="justify" style="text-align: justify">
                              <strong>Mr Speaker, nixtieq nesprimi ringrazzjament lill-Eċċelenza Tiegħu il-President
                                  ta Malta għad-diskors fil-ftuħ ta din il-Ħdax-il Leġislatura mill-Indipendenza fejn
                                  spjega r-raġunijiet għaliex ġie mlaqqa’ dan il-Parlament u wassal il-pjan ta’ ħidma
                                  tal-Gvern għall-ħames snin li ġejjin.
                                  <br />
                                  <br />
                              </strong>Nieħu opportunita’ ukoll nifraħ lilek, Mr Speaker, għall-kariga illi inti
                              aċċettajt li tokkupa, anke jekk, potenzjalment għal żmien qasir, b’sens eżemplari
                              ta’ dedikazzjoni u lealta’ lejn ir-Repubblika ta’ Malta. 
                              <br />
                              <br />
                              Huwa unur għalija li nkun membru ta’ dan il-Parlament bħala rappreżentant tal-Ħames
                              Distrett Elettorali u li bħala l-iżgħar membru minn naħa tal-gvern, imiss lili,
                              kif inhi l-prassi, nagħmel dan id-diskors ta’ ringrazzjament.
                          </p>
                          <P style="text-align: justify">
                              Tirrenja klima llum f’pajjiżna ta’ tolleranza u rispett. L-eżerċizzju fid-demokrazija
                              li għadna kif, bħala poplu għaddejna minnu, uriena edukati, dixxiplinati u maturi,
                              u, fuq kollox demokrazija parlamentari rispettabbli li jixirqilha post fis-salott
                              ta’ l-aqwa demokraziji fl-Ewropa u fid-dinja. Grazzi, għalhekk, lill-poplu Malti
                              kollu, hu ta’ liema opinjoni politika hu, għall-mod matur illi bih ġab ruħu fix-xhur
                              li għaddew. Ikkompetejna. Rebaħ il-poplu. Rebaħ ir-rispett. Rebħet id-demokarzija.
                              <br />
                              <br />
                              F’din l-għola istituzzjoni ta’ pajjiżna, flimkien, ilkoll kemm aħna nirrappreżentaw
                              ir-rieda tal-poplu kif manifestata u tradotta f’elezzjoni demokratika u ħielsa.
                              Għandna d-dover għaldaqstant illi dan is-sentiment ta’ maturita’ politika ngħożżuh,
                              inseddquh u nikkoltivawh sabiex b’hekk inkunu qegħdin naqdu r-rwol rappreżentattiv
                              ta’ din l-istituzzjoni. Sabiex b’hekk il-klima t’ghaqda bejn il-poplu tagħna tirrenja
                              u tiffjorixxi. Kif ghamel il-poplu, ejjew anke aħna nuru rispett lejn xulxin. Inkunu
                              ta’ eżempju.
                              <br />
                              <br />
                              Ejjew nkunu tassew denji ta’ din il-kariga ta privileġġ u responsabbilta’ li qed
                              nokkupaw. Ejjew nokkupawha b’responsabbilta’ u b’dehen. Aħna diversi fl-opinjonijiet
                              tagħna pero’ konvint illi tgħaqqadna ħaġa waħda. Irridu l-aqwa ġid tal-poplu Malti.
                              M’ghandix dubbju li kull wieħed u waħda minnha qegħdin fil-politika għax nixtiequ
                              nservu. Bħal f’logħba sportiva żewġ timijiet jew atleti jikkompetu, pero’ tgħaqqadhom
                              imbagħad l-imħabba lejn il-logħba. L-impenn tagħhom kontra xulxin isaħħaħ il-logħba
                              nfisha u jagħmilha aktar għanja. L-għaqda ma teskludix id-diversita’.
                              <br />
                              <br />
                              Is-seklu għoxrin kien is-seklu tad-demokrazija. Twessgħa d-dritt tal-vot u għaldaqstant
                              ħafna aktar nies kellhom aċċess u bdew jipparteċipaw fil-proċess elettorali. Pero’
                              fuq kollox kien is-seklu tad-demokrazija permezz tal-partiti politiċi. Ix-xettiċi
                              jsostnu li l-partiti aktar iġibu konflitti u kontroversji milli kooperazzjoni. Pero’
                              l-verita’ hi li l-partiti politiċi huma essenzjali u ndispensabbli għat-tħaddim
                              tad-demokrazija parlamentari kif nafuha. Huma essenzjali sabiex jordnaw u jorganizzaw
                              l-opinjoni pubblika f’forom ta’ ħsieb u prinċipji.
                              <br />
                              <br />
                              Ċertament illi wasal iż-żmien sabiex f’pajjiżna bħal tista’ tgħid fil-bqija tal-pajjiżi
                              kollha fl-Ewropa, ikollna liġi mhux biss dwar il-finanzjament tal-partiti politiċi
                              iżda wkoll dwar l-organizzazzjoni u l-funzjonament intern tal-partit politiku bħala
                              assoċjazzjoni ta’ rilevanza kostituzzjonali. Dak li jiġri internament f’partit politiku
                              ma jinteressax esklussivament lil dak il-partit biss iżda għandu rilevanza għall-istruttura
                              kostituzzjonali kollha li fil-kuntest tagħha jopera. Ir-realta’ hi li partit politiku
                              mhux sempliċement entita` politiku soċjali iżda huwa parti integrali mill-istruttura
                              kostituzzjonali.
                              <br />
                              <br />
                              Wasal iż-żmien ukoll illi tinstab konverġenza dwar il-liġi elettorali, b’mod speċjali
                              dak li jokkonċerna bdil fil-konfini elettorali. L-ispirtu tal-liġi elettorali għandu
                              jkun dejjem illi r-rieda tal-poplu tiġi riflessa bl-aktar mod fidil possibbli fil-komposizzjoni
                              ta’ dan il-Parlament u fir-rispett tal-governabilita’. Għandna naqblu fuq sistema
                              li kemm jista’ jkun filwaqt illi tiggarantixxi proporzjonalita’ bejn il-voti miksuba
                              u s-siġġijiet parlamentari assenjati, ma toħloqx il-ħtieġa ta’ tibdil spiss, xi
                              minn daqqiet radikali fil-konfini elettorali. Esperjenza personali li jiena fl-aħħar
                              elezzjoni sfajt orfni ta’ raħal twelidi fejn għext u trabbejt, pero’ insomma konsolazzjoni
                              ġejt adottat tajjeb imbagħad mill-bqija tad-distrett.
                              <br />
                              <br />
                              Din l-istituzzjoni hija l-aqwa monument ħaj għall-kisbiet tad-drittijiet tal-poplu
                              Malti matul is-snin. Irridu għalhekk inkomplu nsaħħu l-awtonomija tal-Parlament
                              u nallokaw aktar riżorsi kif diġa’ ġie mħabbar li se jsir. Irridu ninkoraġġixxu
                              aktar nisa jidħlu fid-dinja tal-politika. Jeħtieġ ukoll jiġu riveduti l-Istanding
                              Orders sabiex jirriflettu r-realtajiet politiċi ta’ llum. Għandha tiġi msaħħa wkoll
                              il-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni u tiġi addottata liġi dwar l-amministrazzjoni
                              pubblika. Dan hu gvern kommess illi jġib aktar accountability u trasparenza fl-operat
                              tiegħu permezz ta liġijiet dwar il-whistleblowers kif ukoll Liġi dwar il-Liberta’
                              ta’ l-Informazzjoni.
                              <br />
                              <br />
                              Kif qal Mosinjur Arċisqof fl-omelija fil-Quddiesa ta’ l-Ispirtu s-Santu, u hawnekk
                              nikkwota, is-setgħa ngħatat lilna mill-elettorat, u niżbaljaw jekk qatt nidentifikaw
                              ruħna ma’ dik is-setgħa. Il-poter mhux fini fih innifsu, sempliċement mezz, strument
                              li bih isir il-ġid. Essenzjali u imperattiv illi nuru rispett lil dawk li tawna
                              din is-setgħa. Il-vot hu biss mument u għandna, bħala poplu, nikkollaboraw tul il-ħames
                              snin tal-leġislatura sabiex il-pajjiż kollu jkun jista’ jistagħna.
                              <br />
                              <br />
                              Flimkien. Dan hu l-istil ta’ tmexxija illi qed iħalli l-frott. Stil illi l-gvern
                              se jkun qed jirfina u juża b’aktar rigorożita’. Gvern kommess illi jisma bis-serjeta’
                              qabel jiddeċiedi. Irridu bil-fatti soċjeta’ inklussiva. Gvern impenjat illi jimxi
                              b’tali mod illi d-deċizjonijiet ma jiġux imposti iżda milħuqa b’parteċipazzjoni,
                              u t-tensjonijiet bejn pożizzjonijiet differenti kemm jista’ jkun riżolti permezz
                              ta’ kompromess.
                              <br />
                              <br />
                              Djalogu soċjali kontinwu, matul il-ħames snin. It-tir hu, kif spjega l-Eċċellenza
                              Tiegħu l-President li jintlaħaq patt, patt għall-iżvilupp sostenibbli sabiex il-gvern
                              jirrispetta lil dawk li tawh is-setgħa. Il-gvern ma setax jimplimenta dan il-kunċett
                              b’mod aktar konkret milli jaħtar segretarju parlamentari proprju għal dan il-proċess
                              ta konsultazzjoni pubblika. Pass ieħor għaqli f’din id-direzzjoni wkoll it-twaqqif
                              mill-ġdid tal-MEUSAC.
                              <br />
                              <br />
                              Sabiex il-gvern verament jisma lil kulħadd qabel jieħu d-deċiżjonijiet. Dan ma jfissirx
                              illi l-gvern se jabdika milli jmexxi. Se jkun qed jassigura li l-valuri tas-solidarjeta’,
                              tal-post ċentrali tal-bniedem fil-politika, tal-liberta’, u l-impenn biex ħadd ma
                              jibqa’ lura se jkunu r-ruħ ta kull deċiżjoni. Il-gvern se jżomm ferm dawn il-prinċipji
                              għaliex min m’ghandux prinċipji jispiċċa jinġarr ma’ kull kurrent. Se jmexxi skond
                              il-mandat ċar mogħti mill-poplu. Se jisma pero’ mbagħad se jkollu l-kuraġġ jieħu
                              d-deċiżjonijiet u d-determinazzjoni jimplimentahom.
                              <br />
                              <br />
                              Dan hu gvern li se jassigura li min għandu t-talent se jkollu fejn jikkoltivah u
                              jkattru. Din hi ċ-ċavetta għat-tkabbir ekonomiku meħtieġ sabiex ikollna garanzija
                              tal-kwalita’ tal-ħajja li issa drajna ngħixu, u jekk jista’ jkun intejbu. Dan hu
                              gvern illi jemmen fil-Maltin u fil-ħiliet tagħhom. It-ton u l-aċċent ta’ l-indirizz
                              tal-President kien wieħed mimli ottimiżmu, ejjew nemmnu fina nfusna.
                              <br />
                              <br />
                              Dan hu gvern li jemmen fid-determinazzjoni tal-Maltin li jirnexxu, li jagħmlu suċċess,
                              li jipprosperaw u li ma jiddejqux jikkompetu minkejja ċ-ċokon tal-pajjiż. Poplu
                              li llum ħerqan li jagħmel il-qabża fil-kwalita’. F’certi oqsma ma jikkuntentax li
                              jżomm mal-pass mal-bqija tad-dinja iżda ambizzjuż li jkun qabilha, fis-saħħa, fl-edukazzjoni,
                              fil-manifattura tas-servizzi, fit-teknoloġija ta’ l-informazzjoni, fit-turiżmu u
                              fl-ambjent.
                              <br />
                              <br />
                              Il-gvern se jwieġeb għal dawn ix-xewqat billi jżomm sħiħ it-twemmin tiegħu li għandu
                              jintervjeni mill-inqas, u fejn hu possibbli jgħaddi l-inizjattiva għand il-privat
                              jew permezz ta’ public private partnerships, dan jagħmlu filwaqt illi jżomm ir-rwol
                              fejn neċessarju ta’ regolatur. Il-Gvern għandu jaġixxi ta’ katalist. Dan il-gvern
                              fiduċjuż illi t-tkabbir ekonomiku flimkien mat-tnaqqis fl-ispiża pubblika se jwasslu
                              għal bilanċ pożittiv fil-Budget tas-sena 2010.
                              <br />
                              <br />
                              Għaldaqstant qiegħed jimpenja ruħu li jnaqqas l-ineffiċjenza u l-burokrazija żejda
                              fiċ-ċivil filwaqt li jnaqqas ukoll il-ħela fl-ispiża pubblika. Il-gvern jaqdi r-rwol
                              tiegħu billi joħloq klima ta’ stabilita’ ekonomika u ta’ serħan il-moħħ. L-ekonomija
                              tkompli tikber permezz ta’ aktar kompetenza, professjonalita’ u specjalizzazzjoni,
                              b’hekk ukoll jiġi attirat aktar investiment barrani. Wieħed mill-akbar investimenti
                              li qatt sar f’pajjiżna Smart City huwa mistenni li matul din il-leġislatura jibda
                              jopera u jagħti l-frott.
                              <br />
                              <br />
                              Riżorsi naturali forsi m’għandniex. Ngħid forsi għax wieħed ma jafx x’riżultati
                              għad jagħtu l-esplorazzjonijiet. Pero’ dan in-nuqqas żgur sewa biex sinnejna aktar
                              it-temprin tal-kapaċitajiet intellettwali tagħna biex naqqaxna din l-istorja ta’
                              suċċess mill-potenzjal ta’ possibiltajiet u sfidi li kellna quddiemna. Hekk irridu
                              nkomplu nagħmlu u aktar ma l-kompetizzjoni tiħrax aktar irridu nsiru aggressivi,
                              f’sens pożittiv ovvjament. Dan il-gvern kien għalhekk illi identifika dawk is-sitt
                              oqsma li diġa’ għamilt riferenza għalihom inkorporati fil-viżjoni 2015.
                              <br />
                              <br />
                              Kif diġa’ għidt, riżorsi m’għandniex, pero’ għandna l-imħuħ inventivi u d-dirgħajn
                              bieżla. Bil-mazza ta’ l-ambizzjoni fuq l-inkwina ta’ l-umilta’ ejjew nsawwru ideat
                              illi jiddistingwuna, ideat illi nistghu nbigħu lil ħaddieħor. Wara kollox dan hu
                              li rnexxielhom jagħmlu wħud mill-akbar nies, irnexxielhom jibnu idea mill-barriera
                              wiesgħa tal-ħsieb.
                              <br />
                              <br />
                              Fl-ambjent, fuq kollox ejjew nuru inventiva iżda mhux fl-ambjent biss. Il-gvern
                              jemmen fil-bżulija tal-ħaddiem Malti u hawnekk il-mira hi aktar xogħol u xogħol
                              aħjar. Il-ħaddiem Malti li llum jifhem illi għandu bżonn jibqa’ jaġġorna ruħu u
                              jekk hemm bżonn ikun flessibbli sabiex ikompli jkollu s-sigurta’ ta’ l-impjieg tiegħu.
                              Kompetittivita’ permezz ta’ produttivita’ ogħla.
                              <br />
                              <br />
                              Nemmen illi anke jekk tixtieq, ma tistax tagħti minn dak li m’għandekx. U allura
                              biex il-ġid jitqassam l-ewwel irid jiġi ġġenerat. Dan il-gvern jemmen illi min jiflaħ
                              jiġri ‘il quddiem għandu jitħalla, anzi jiġi nkoraġġit. Pero’ fl-istess waqt rukkell
                              ieħor fis-sinsla politika tagħna hija li ħadd mhu għar-rimi u li ħadd m’għandu jitħalla
                              jaqa’ u jibqa’ lura. Sinsla politika, kif diġa’ għidna mibnija fuq il-valuri tas-solidarjeta’,
                              fuq il-valorizzazzjoni u r-rispett ta’ l-individwu bħala bniedm sħiħ fiċ-ċentru
                              tad-deċiżjonijiet politiċi, il-liberta’ u s-sussidjarjeta’.
                              <br />
                              <br />
                              Biex il-ġid jitqassam, l-ewwel irid jiġi ġġenerat. Imbagħad għandu jitqassam b’ġustizzja
                              soċjali u nassiguraw li jipperkola fis-saffi kollha tas-soċjeta’. Dan hu gvern li
                              se jwieżen bis-sħiħ lil dawk li fis-soċjeta’ l-aktar li għandhom bżonn għajnuna
                              u dan sabiex ħadd ma jibqa’ lura sabiex nimxu ‘il quddiem ilkoll flimkien bħala
                              poplu wiehed. Se jassigura fl-istess waqt li ħadd ma jabbuża, mhux biss mill-bżulija
                              ta min idawwar ir-rota tal-pajjiż iżda wkoll u daqstant gravi, b’abbuż serju ta
                              dawk illi verament ikunu jeħtieġu l-għajnuna.
                              <br />
                              <br />
                              Ladarba l-miri huma għoljin, l-impenn meħtieg huwa naturalment konsiderevoli. Aktar
                              u aktar meta fl-isfond jidher mewġ qalil ta’ instabilita’ fil-prezzijiet mhux biss
                              taż-żejt iżda wkoll ta qmugħ u ċereali. Kumplikazzjoni ulterjuri hija l-mument diffiċli
                              ta’ l-ekonomija Amerikana li hija l-mutur ta’ l-ekonomija dinjija kif dimostrat
                              ukoll mid-dgħjufija tad-dollaru. L-indikazzjonijiet ekonomiċi internazzjonali ftit
                              qed jppromettu ċirkostanzi mwarrda għall-futur qarib. Irridu jew ma rridux, f’dan
                              ix-xenarju jkollna noperaw.
                              <br />
                              <br />
                              Ara ma naħsbux illi nistgħu fit-tajjeb niftaħru li llum sirna parti mid-dinja, pero’
                              fil-ħażin aħna b’xi mod eżenti jew immuni minn dak li jiġri madwarna. Din hija r-realta’
                              tal-villaġġ globali. F’ċirkostanzi bħal dawn, u jidher illi dan hu biss il-preambolu,
                              li akkwistajna s’issa jeħtieġilna nsostnuh. Il-finanzi fis-sod mhumiex minquxa fil-blat.
                              M’humiex garantiti.
                              <br />
                              <br />
                              Il-finanzi fis-sod huma mira kontinwa u jeħtieġ li nkunu viġilanti kontinwament
                              waqt li nagħmlu kuraġġ minn dak li diġa’ għaddejna minnu u nsaħħu r-rieda li aħna
                              l-Maltin bil-għaqal u beżlin biżżejjed, biex neghlbu wkoll id-diffikultajiet li
                              nistgħu niffaċċjaw minħabba s-sitwazzjoni fil-qasam finanzjarju u ekonomiku internazzjonali.
                              <br />
                              <br />
                              Irridu għaldaqstant nisfruttaw il-pożizzjoni tagħna u dan fuq żewġ livelli, mhux
                              biss dak ġeografiku iżda wkoll dak ġeo-politiku. Għal ħafna sekli konna fiċ-ċentru
                              tal-palk internazzjonali, pożizzjonati fiċ-ċentru tal-baħar Mediterran, b’kurrenti
                              mill-Ewropa minn naħa waħda u mill-Afrika minn naħa l-oħra kif ukoll pont bejn l-iStretti
                              ta’ Ġibilta u l-Bosforu.<br />
                              <br />
                              Għal ħafna sekli konna l-fus tal-kummerċ internazzjonali. Dan għadu rilevanti llum
                              u għandu jkompli jiġi sfruttat. Xhieda ta’ dan huwa s-suċċess tal-Port Ħieles illi
                              ċertament irid ikompli jkun inkoraġġit f’ambitu usa tal-qasam marittimu kollu kemm
                              hu u li jinkludi r-reġistru marittimu, portijiet u marini tal-jottijiet, cruise
                              liners, sajd, akkwakultura u oqsma marittimi oħra innovattivi.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Mill-banda l-oħra it-teknoloġija llum qed tgħinna biex niġbdu lejn xtutna industriji
                              oħrajn ġodda li bl-użu ta’ l-istess teknoloġija jistghu jistabbilixxu rwieħhom fejn
                              iridu, ghax ikunu fejn ikunu, it-teknoloġija ġġibhom dejjem fil-qalba ta dik li
                              hi l-ħidma tagħhom.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Pero’ ċertament illi l-pożizzjoni ġeografika kienet ukoll determinanti fil-formazzjoni
                              tal-karattru u l-kultura tagħna tant rikka li ssawwar il-patrimonju tagħna u li
                              huwa tant importanti wkoll għall-industrija pilastru tat-turiżmu. Għal eluf ta snin
                              pajjiżna kien il-post li fih tħalltu tant kulturi u ċivilizzazzjonijiet. M’hemmx
                              għalfejn insemmi l-ġawhar ta’ l-Imdina, il-Belt Valletta u t-Tlett Ibliet, il-fdalijiet,
                              knejjes, pittura, arkitettura u skultura li juruna l-mod sublimi u majestuż illi
                              bih ta’ qabilna kienu jħarsu lejhom infushom u lejn il-ħajja.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Fir-rotta turistika mir-raħal pittoresk ta’ Marsaxlokk, għal Għar Dalam, lejn Ħaġar
                              Qim u l-Imnajdra hemm monument illi jfakkar waħda mill-ġrajjiet storiċi ewlenin
                              li sawwret il-mappa politika tad-dinja fi żmienijietna – it-tmiem tal-gwerra bierda.
                              Ċertament illi l-pożizzjoni ġeografika tagħna għadha importanti sal-lum ukoll għax
                              anke hawn kienet fundamentali fl-għażla ta’ pajjiżna bħala l-lok fejn kellu jinkiteb
                              kapitlu prinċipali u jinżel siparju storiku daqshekk importanti.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Imma rridu nisfruttaw ukoll il-pożizzjoni tagħna politika. Ir-realta’ ta sħubija
                              sħiħa fl-Unjoni Ewropea pajjiżna llum assorbiha u qed jgħixha bis-sħiħ. Qed insibu
                              saqajna u rridu nagħmlu ħilitna biex mhux biss nikkontribwixxu aktar għal din l-istituzzjoni,
                              mhux biss inkunu fuq quddiem nett fid-diskussjoni billi nsemmgħu leħinna, inkunu
                              proattivi, iżda wkoll billi niksbu kull vantaġġ possibbli mill-ħemel ta’ benefiċċji
                              li tali sħubija issa se tkun qed tfisser. Fid-diversita’ aktar saħħaħna l-identita’
                              tagħna. Għax aħna bħala pajjiż nafu min aħna u nafu fiex nemmnu. Nafu fiex aħna
                              l-istess u fiex niddistingwu ruħna. Irridu nikkontribwixxu għall-arrikkiment ta’
                              din ix-xirka bejn il-popli.&nbsp;<br />
                              <br />
                              L-identita’ tagħna rridu nirriflettuha fl-immaġini u l-identita’ Ewropea. Irridu
                              nittrasmettu wkoll l-identita’ Mediterranja tagħna. Irridu nsostnu l-iżvilupp ta’
                              l-Unjoni fil-futur. Irridu nsaħħu l-aspett Mediterranju fl-Unjoni. Inqajmu aktar
                              kuxjenza dwar il-problemi ta’ dan ir-regjun, fosthom l-immigrazzjoni irregolari,
                              illi ċertament tolqot mhux lilna biss iżda wkoll lill-Unjoni Ewropea bħala istituzzjoni.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Ma rridux nillimitaw ruħna biss billi b’mod passiv nimplimentaw id-deċiżjonijiet,
                              purche dan hu ta’ ġid kbir għalina, imma l-pass li jmiss hu li nkomplu nkunu attivi
                              ħafna aktar u nagħmlu ħilitna sabiex ukoll ninfluwenzaw l-istess deċiżjonijiet fil-fora
                              Ewropej. B’hekk mhux biss Malta tikber fl-Ewropa, imma l-Ewropa tikber bil-kontribut
                              tagħna wkoll.&nbsp;<br />
                              <br />
                              U hawn niġu għall-aktar qasam li jidhirli li se jkun importanti fil-ħidma ta’ dan
                              il-Parlament, il-qasam ta’ l-ambjent.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Kif jinbidlu ż-żminijiet! Sa ftit snin ilu d-dinja kellha t-theddida tal-gwerra
                              bierda. Ma kenitx kwestjoni ta’ temperaturi, pero’ illum id-dinja qed tiffaċċja
                              l-isfida tal-gwerra kontra s-shana, dik tal-global warming. Ejjew nagħmlu minn pajjiżna
                              issa monument ta’ rebħa fuq din il-gwerra wkoll. Soċjeta’ aktar ma ssir sofistikata
                              aktar tibda tagħti każ l-ambjent.&nbsp;<br />
                              <br />
                              F’ċertu stadju ta’ l-iżvilupp ekonomiku tiżdied il-kuxjenza favur l-ambjent. Il-kelmiet
                              ekoloġija u ekonomija għandhom għerq komuni – ‘oikos’ mill-Grieg li tfisser dar
                              fis-sens ta’ home. L-ekoloġija hija l-istudju tad-dar, l-ekonomija hija t-tmexxija,
                              il-management ta’ dik id-dar. Bilanċ hawnekk huwa ċ-ċavetta għal żvilupp sostenibbli
                              fiż-żewġ oqsma. Għal ħafna snin iż-żewġ oqsma qabdu direzzjonijiet opposti. Jeħtieġ
                              illi jerġgħu jaqbdu l-istess rotta u jimxu bi frekwenza waħda. Jeħtieġ illi t-tnejn
                              li huma jgħożżu din id-dar li fiha joperaw.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Jekk wieħed kellu jagħsar f’kunċett il-mixja storika tal-bniedem fl-Ewropa dan hu
                              li l-bniedem irrealizza li hu ma jgħix f’vakum, iżda jitwieled u jgħix f’ambjent
                              li jinteraġixxi miegħu u viċe versa. Għal ħafna sekli fl-Ewropa il-bniedem kien
                              jaħseb li kollox idur miegħu. L-iskoperti kbar fix-xjenza rridimensjonaw konsiderevolment
                              dan it-twemmin.&nbsp;<br />
                              <br />
                              F’daqqa waħda stenbaħna għar-realta’ li wieħed ma jistax jinjora l-fatt illi l-bilanċ
                              fl-eko sistemi, fl-ambjent u fil-klima naturali huwa wieħed delikat u mhux billi
                              wieħed ibagħbas miegħu bl-addoċċ. Il-ġirja sfrenata industrijali ġabet avvanzi enormi
                              fil-kondizzjoni tal-bniedem u fil-livell ta’ għajxien pero’ fl-istess waqt feġġ
                              fuq ix-xefaq l-ispettru ta’ katastrofi ambjentali li kienu sfortunatament jirrispekkjaw
                              fid-dimensjonijiet tagħhom il-kobor ta’ l-istess żvilupp industrijali.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Għaldaqstant dan is-settur ċertament se joffri sfidi kbar. Meta wieħed jitkellem
                              dwar il-kwalita’ ta’ l-arja u l-bdil fil-klima, sorsi ta’ energija rinovabbli, il-biodiversita’,
                              l-ilma, l-immanigjar ta’ l-iskart, l-ambjent marittimu, l-użu ta’ l-art u t-trasport
                              fost oħrajn, malajr jirrealizza li hawnekk jeħtieġ il-kontribuzzjoni ta’ kulħadd,
                              niġbdu ħabel wieħed sabiex inkunu effettivi fil-konfront ta’ dawn l-isfidi.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Il-Gvern kommess illi fost oħrajn jinkorpora d-dimensjoni ambjentali fil-Kunsill
                              Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali li jagħmel tibdil strutturali estensiv
                              fl-Awtorita ta’ l-Ambjent u l-Ippjanar, kif ukoll isaħħaħ is-servizz tat-trasport
                              pubbliku fid-dawl ukoll tal-kontroll tat-tinġis ta’ l-arja. Il-bdil fil-klima u
                              l-mira li sa l-2020 jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-Co2 b’20% filwaqt illi 10% ta’
                              l-enerġija tkun gejja minn sorsi rinovabbli huma sfidi mhux għall-pajjiżna biss
                              iżda għad-dinja kollha.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Il-kuxjenza u l-politika favur l-ambjent illi dan il-gvern hu kommess b’determinazzjoni
                              kbira illi jseddaq u f’termini konkreti jwettaq m’hi xejn għajr forma oħra ta’ rispett
                              lejn id-drittijiet u d-dinjita’ ta’ xulxin u fuq kollox lejn il-ħolqien kollu kemm
                              hu. Rispett u solidarjeta’ wkoll mal-generazzjonijiet futuri u li jinsabu fil-pożizzjoni
                              żvantaġġata li ma jistgħux isemmgħu leħinhom. Huwa l-impenn favur l-aħjar użu ta
                              riżorsi naturali limitati. Huwa impenn ukoll kontra l-kultura tal-ħela. Dan hu wkoll
                              għarfien illi l-bniedem m’għandux xi monopolju fuq il-ħolqien. Aħna biss il-ħolqa
                              bejn il-bieraħ u għada.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Jeħtieg għalhekk forma ta’ żvilupp b’rata tali illi dak li jittieħed mis-sistema
                              jerġa’ jiġi mpoġġi b’mod jew ieħor. L-ambjent mhux biss madwarna. L-ambjent hu aħna.
                              Il-kwalita’ ta’ l-arja li minnha nieħdu n-nifs, l-ilma li nixorbu nikkonsmawhom
                              u jsiru parti minna. Jekk nikkontaminaw l-ambjent ma nikkontaminawx biss madwarna,
                              li diġa hu qrib ħafna, iżda saħansitra lilna nfusna.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Pajjiżi oħra mhumiex jibqgħu biss fuq id-difensiva f’dan is-settur iżda qed jagħmlu
                              ħilithom sabiex iħajru u jistimolaw l-industrija toħloq impjiegi f’dan is-settur.
                              Hekk għandna nagħmlu aħna. Jidhirli illi din hu qasam ta’ rilevanza speċjali għal
                              min irid jimraħ fir-riċerka, speċjalment fil-qasam tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Fil-fatt il-gvern kommess illi jwaqqaf fond għar-riċerka dwar teknoloġiji li jnaqqsu
                              l-emissjonijiet, kif ukoll tiżdid ir-riċerka fuq alga tal-bahar bħala sors ta’ enerġija
                              nadifa. Hawnhekk b’mod speċjali min irid jimrah għandu pjanuri vasti quddiemu. Illum
                              pero’ l-industrija u l-ambjent tradizzjonalment għedewwa inkompatibbli, illum, in
                              forza tal-prinċipju mill-isfidi oħloq opportunitajiet, jistgħu jimxu id f’id.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Il-gvern għandu mira specifika ta’ proġett pilota illi l-gzira ġawhra ta’ Għawdex
                              tkun gzira ekoloġika ta’ l-iprem kwalita’ b’mod illi kif konna ta’ mudell għal pajjiżi
                              oħrajn ngħidu aħna fil-mod kif imxejna fl-adozzjoni ta’ l-ewro fuq ż ferm uża nkunu
                              ta’ mudell għal ħaddiehor fil-qasam ta’ l-ambjent.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Il-Gvern kommess illi jkompli jtejjeb il-livell tat-toroq u promenades. Fl-aħħar
                              legislature saret ħidma intensiva f’dan is-settur u t-titjib li sar jaraħ kulħadd.
                              Forsi triq partikolari illi ta’ min nsemmi hija Valletta Road fiz-Żurrieq. Din l-arterja
                              tintuża wkoll min-nies ta’ Kirkop, Safi, Mqabba u Qrendi u tista’ tgħid minn kulmin
                              jidħol iż-Żurrieq. Għal dak li jikkonċerna promenades persważ illi l-Gvern se jagħti
                              attenzjoni wkoll lil-promenade ta’ Marsaxlokk u dik bejn Marsaxlokk u B’Bugia, bħala
                              parti ovvjament minn lista sħiħa ta’ toroq u promenades madwar Malta kollha. Issemma
                              ż-Żurrieq, wieħed ċertament irid ifaħħar it-titjib infrastrutturali riċenti f’dan
                              ir-raħal.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Biex dawn il-miri jirnexxu jeħtieg sistema edukattiva b’saħħitha. L-edukazzjoni
                              hija s-sies ta’ kollox. Sistema edukattiva illi tipproduci individwi b’personalita’
                              magħġuna mhux biss akkademikament iżda wkoll kulturalment u moralment. Sistema edukattiva
                              illi tikkoltiva l-karattru uman fl-aspetti kollha tiegħu. U hawnhekk forsi xtaqt
                              nieħu spunt mid-diskors tal-President li elenka sensiela ta’ miżuri u proġetti illi
                              l-Gvern se jkun qed iwettaq, fosthom il-bini u l-manutensjoni ta’ aktar skejjel
                              kif ukoll it-tisħiħ tas-sistema ta’ kulleġġi ta’ l-Istat. Proġett ewlieni ieħor
                              huwa li jibda jitwettaq il-Master Plan għall-bini ta’ kampus ġdid fil-Kulleġġ MCAST.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Pero’ xtaqt namplifika fuq l-aħħar punt. L-isport. Sfortunatament nara illi f’dan
                              il-qasam hemm ħafna fejn nistgħu navvanzaw. Għal xi raguni jew oħra teżisti kultura
                              illi l-isport huwa xi ħaġa sekondarja li tiġi wisq wara l-aspett akkademiku ta’
                              l-edukazzjoni u ta’ importanza marġinali. Nemmen illi rridu nġibu bidla radikali
                              f’din il-mentalita’. L-iżvilupp komplet tal-personalita’ jinkludi wkoll l-iżvilupp
                              fisiku, iżda mhux biss.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Fl-isport jitrwmu valuri fl-individwu illi jgħinuh imbagħad matul ħajtu, u illi
                              ma jistgħux jiġu akkwistati akkademikament. Ċertament illi l-isport iservi wkoll
                              sabiex speċjalment fl-istadju vulnerabbli ta’ l-adoloxxenza żzomm xi individwi ‘l
                              bogħod minn ċerti vizzji.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Mhux dan biss pero’ ż-żgħażagħ għandhom jiġu mħajra jimbarkaw fuq karriera fl-isport
                              b’mod professjonali, filwaqt illi jiġu mplimentati il-proposti fil-progarmm elettorali
                              intiżi biex jagħtu spinta lill-isport fosthom illi sportivi Maltin fuq livell nazzjonali
                              u li jippromettu jingħataw opportunita’ jaħdmu għoxrin siegħa u jiddedikaw il-bqija
                              għal taħriġ professjonali.&nbsp;<br />
                              <br />
                              U f’dan il-kuntest ma nistax ma nkunx il-vuċi tal-kostitwenza tiegħi. Fir-raħal
                              mhux zgħir ta’ Birżebbuġa nemmen illi jista’ jeżisti nuqqas ta’ faċilitajiet sportivi,
                              prinċipalment fosthom fil-futbol, fejn minkejja li hemm identifikat sit kif ukoll
                              pjanti, dan jidher illi għadu fuq l-ixkaffa kif ukoll f’dak li jikkonċerna l-isports
                              akkwatiċi, fejn jidher illi x-xogħlijiet kienu inbdew u għal xi ragunijiet waqfu.
                              Nemmen illi dawn in-nuqqasijiet għandhom jiġu indirizzati mill-aktar fis.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Is-sistema edukattiva għandha wkoll tkun ħafna aktar sensittiva f’dawk il-każijiet
                              sfortunatament dejjem aktar jiżdidu, ta’ tfal illi minn eta’ żgħir juru tendenzi
                              ribellużi, u li faċilment wieħed jipprevedi l-eżitu x’se jkun ftit żmien wara. Jekk
                              dan l-atteġġjament ma jiġix indirizzat fl-istadju ta’ skola, dan jew ġeneralment
                              xi forma aktar pronunzjata u akuta, is-soċjeta se jkollha tittratta miegħu f’xi
                              zmien jew ieħor. Sfortunatament ħabbatt wiċċi ma’ wisq każijiet ta’ talent moħli,
                              ta’ żogħżija mormija, meta dan kien diġa’ evidenti fit-tfulija u kulħadd ħares in-naħa
                              l-oħra. Is-soluzzjoni? Il-ħabs.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Il-prevenzjoni aħjar mill-kura. Jekk is-sistema edukattiva tipproduċi persuna illitterata,
                              dan forsi se jkollu opportunitajiet ta’ xogħol limitati u xorta jispiċċa b’xi mod
                              ta’ piż fuq l-istat. Jekk is-sistema edukattiva se tkun indifferenti jew insensittiva
                              lejn tfal illi forsi di natura, forsi minħabba sfond familjari, qed juru komportament
                              devjanti, allura dan il-bniedem se jispiċċa mhux biss ta’ piż kbir għas-soċjeta
                              iżda wkoll eventwalment ta’ theddida serja għas-sigurta’ tal-istess soċjeta’ ili
                              preċedentement abbandunatu. L-istat għandu jintervjeni bis-saħħa kollha fejn in-nukleju
                              bażiku tal-familja jfalli.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Ċertament illi l-istat għandu d-dritt anzi l-obbligu illi jipproteġi lil membri
                              tal-istess soċjeta’. Permezz ta’ liġijiet u ta’ sistema ta’ ġustizzja effettiva.
                              Għalhekk wieħed jesplora l-possibilita’ tat-twaqqif ta’ Laboratorju tad-DNA fost
                              miżuri oħra proposti. Pero’ huwa wkoll fl-interess ta’ l-istess soċjeta’ illi safejn
                              hu possibbli r-riforma tal-persuna għandha importanza kbira, sabiex dik l-istess
                              persuna, kemm-il darba turi volonta’ sinċiera u wara illi jiġi eżaminat il-mertu
                              ta’ kull każ, din tkun tista’ terġa tinserixxi ruħha fis-soċjeta’ mingħajr problemi.
                              Għaldaqstant nemmen illi wasal iż-żmien illi tiġi implimentata il-wegħda fil-programm
                              elettorali dwar il-parole, wara l-esperjenza pożittiva tal-kunċett tas-servizz fil-kommunita’.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Nikkonkludi. Dan hu gvern li għandu viżjoni wiesgħa. Ma jibżax mill-futur. Ma jaqtax
                              qalbu mill-isfidi. Dan hu gvern ispirat minn valuri u prinċipji li huma r-ruħ tal-politika
                              li se jwettaq fil-konkret. Dawk li m’għandhom ebda prinċipji, jispiċċaw jaqgħu għal
                              kollox. Dan hu gvern illi jrid jimmaterjallizzaw eventwalitajiet pożittivi mill-firxa
                              indeterminata ta’ possibiltajiet. Bi Flimkien kollox possibli se nibdew u j’Alla
                              ħames snin oħra sodisfatti ngħidu possibbli għamilna dan kollu flimkien!&nbsp;<br />
                              <br />
                              Ejjew neħilsu darba għal dejjem mill-medjokrita’ tad-dilettantizmu. Mhux id-dilettant
                              li jehda biex jgħaddi siegħa żmien. Id-dilettantiżmu bħala l-pjaga ta’ poplu illi
                              jrid ikampa, jekk mhux addirittura jiddistingwi ruħu fix-xenarju tal-kompetizzjoni
                              sfrenata fis-suq odjern globalizzat. Ejjew nikkultivaw mentalita’ professjonali,
                              ejjew nippromwovu l-ispeċjalizzazzjoni. Allura rridu naqdfu. Kemm nifilħu. Biex
                              il-futur li nibnu jkun suċċess.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Fi-dinja mgħaġġla globalizzata tal-lum m’għandniex nimxu mad-dinja iżda qabilha.
                              Motivazzjoni eċċezzjonali. Flimkien. Fis-saħħa, fl-edukazzjoni, fil-manifattura
                              tas-servizzi, fit-teknologija tal-informazzjoni u fit-turiżmu u fl-ambjent nagħtu
                              dik il-qadfa żejda li tpoġġina pass qabel kulhadd. Ejjew ma nħallux dan kollu sempliċiment
                              fir-renju tal-possibbli. Ejjew, flimkien nattwawh.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Nistgħu anke ma naqblux. Jista’ anke bejnietna ikun hemm differenzi fl-opinjoni.
                              Ma ġara xejn. Din hi l-ġebla tax-xewka tad-demokrazija.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Possibbli għax f’pajjiżna hawn imħuħ kreattivi. Hawn spirtu qawwi ta’ imprenditorija.
                              Hawn rieda u enerġija li nirnexxu f’dak li nagħmlu. Hawn ħaddiema bieżla li jagħtu
                              forma u li jagħġnu fil-konkret l-ideat astratti. Irridu nemmnu aktar fina nfusna.
                              Irridu nkunu umli pero’ ukoll aktar kburin b’dak li għandna u li kapaċi niksbu.
                              Kapaċi nħabbtuha fil-moħħ u fl-id mal-aqwa fid-dinja. F’pajjiżna hawn talent. Nagħmlu
                              ħilitna biex bl-għajnuna t’Alla u skond ir-rieda tiegħu bħala bnedmin sħaħ insibu
                              l-milja tagħna.&nbsp;<br />
                              <br />
                              Nirringrazzja lil din il-Kamra tar-Rappreżentanti talli laqegħtni bħala l-iżgħar
                              membru fin-naħa tal-Gvern. Nirringrazzja lil familja tiegħi illi mingħajr is-sostenn
                              kontinwu tagħhom ċertament illi kieku ma wasaltx s’hawnhekk. Nitlob ‘l Alla jagħtini
                              d-dehen sabiex naqdi sew id-dmirijiet tiegħi f’dan il-Parlament.
                              <br />
                              <br />
                              Grazzi.&nbsp;<br />
                          <br />
                      </P>
      </td>
                      <td width=10>
                          <img name="" src="../images/blank.gif" style="width: 25px" /></td>
                  </tr>
                  <tr bgcolor="#eeeeee">
                      <td width="10">
                      </td>
                      <td class="small">
                      </td>
                      <td width="10">
                      </td>
                  </tr>
                  </table>
               
      </TD>
      <td align="center" valign="top" width="10">
          <IMG height=8 src="../images/a.gif" width=10></td>
   </TR>
   </TBODY>
   </TABLE>
   </BODY>
   </HTML>
�